Langewijk

Langewijk 5. Een huis van schippers en kolenboeren

Inleiding

Bij de invoering van de kadastrale kaarten in 1832 werd vanaf de Hoofdweg richting Sappemeer geen weg of kanaal Langewijk genoemd, dus was nog niet aanwezig. Kanaal Slochter AE is de oostgrens van Kolham, deze komt uit in Sappemeer. De Siepsloot was de zuidgrens.

De zuidoost hoek van Kolham was zeer laag en was bedekt met een dikke laag veen. Deze veengronden waren eerst in het bezit van verschillende kloosters. In 1627 kwamen deze venen in eigendom van de Provincie.

Vanaf toen begon grootschalig de vervening vanuit het Achterdiep te Sappemeer en ging richting Kolham. Elke paar honderd meter werd een veenwijk gegraven, met als doel het veen te ontwateren en later verder landinwaarts de gedroogde turven af te voeren via de sluis in de Winkelhoeksterdiep. Op Kolhamster gebied waren op dat moment 10 veenwijken aanwezig. Eén van deze wijken wordt Lange Wijk genoemd en was gevorderd waar nu de N.A.M.-locatie ligt.

In dit gebied was nog geen woning. In 1840 werd op het einde van de Lange Wijk een huis gebouwd.

Gemeente Sappemeer verzocht in 1864 een weg aan te leggen tussen Sappemeer en Kolham. De gemeente Slochteren besloot in 1868 dat er een weg mocht worden aangelegd.

Landbouwer Tamme Sijtze Bakker was in het bezit van het land aan beide kanten van de Lange Wijk en het land langs de Slochter AE tot de Hoofdweg. Landbouwer Bakker woonde aan het Achterdiep te Sappemeer. In 1869 verkocht hij een strook land aan de oostzijde van de Lange Wijk. Verder werd naar het noorden een strook land gekocht langs de Slochter AE. De Lange Wijk werd verder gegraven tot op een geringe afstand van de Hoofdweg. Op het eind werd een zwaaikom voor schepen gerealiseerd.

Langewijk (water) werd begin 1900 ook wel Bakkerswijk genoemd. De weg werd in die tijd de naam Slochterstraat  gebruikt.

Rond 1900 werden de eerste woningen gebouwd. Tot 1905 waren er 7 huizen gebouwd, 1905-1915 werden 6 huizen gerealiseerd, de jaren 1920-1930 nog eens 7 woningen. Momenteel staan er 22 woningen aan de Langewijk.

Kolham was dusdanig groot dat er 2 schoolgrenzen moesten komen. De oostelijke schoolgrens lag enkele honderden meters ten westen van de 2e Muggenbeeklaan. De kinderen die oostelijk hiervan woonden moesten naar de lagere school in Froombosch. In 1963 werd besloten om dit gebied, oostelijk van deze grens, werd ingedeeld bij het dorp Froombosch. Dit hield in dat er nieuwe huisnummers  moesten komen (Hoofdweg). Langewijk en de beide Muggenbeeklanen hoefden geen nieuwe huisnummering, alleen plaats Kolham werd veranderd in Froombosch.

 

   

Kaart Kolham gemaakt door S.J. Rutgers, voorheen dominee in Kolham. De kaart gaf de situatie in 1849 weer van de zuid-oost gedeelte van Kolham. De Slochter AE is de noordoost grens en de Siepsloot de zuidgrens.

Vanuit het zuiden beginnende vanaf het Achterdiep te Sappemeer zijn 10 kanalen gegraven voor de turfwinning in dit gebied.

Eén van deze kanalen werd reeds Lange Wijk genoemd. Bij het maken van de kadastrale kaarten in 1832 was in dit gebied nog geen huis gebouwd. Tussen 1837 en 1843 werd het eerste huis gerealiseerd aan het eind van de Lange Wijk.

 

 

 

In 1922 verkocht winkelier Siebrand Blaauw een perceel grond van 9.40 are aan Hilbrand Schneiders (*24-11-1888) en Hilbrand liet hier een huis bouwen. Hilbrand was binnenschipper van beroep en deze aankoop was een ideale plek voor zijn schip aan de Langewijk.

Hilbrand trouwde op 30 mei 1903 te Slochteren met Antje Mulder (*01-12-1883). Tussen 1903 en 1922 werden 8 kinderen geboren. Ze gingen in 1903 te Slochteren en voordat ze het huis aan de Langewijk kochten woonden ze nog  enkele jaren in Kolham aan de Hoofdweg .

Hilbrand was vrij veel en met zijn schip onderweg. Zijn vrouw ging regelmatig mee, van 2 kinderen is bekend dat ze aan boord zijn geboren. In deze periode zijn 8 kinderen geboren: Geert (*18-11-1903), Trientje (*28-04-1905), Jan (*04-10-1906), Antje (*06-07-1909 aan boord), Anniggien (*20-07-1911 aan boord), Grietje (*15-10-1917), Hilbrand (*12-05-1919) en Fopke (07-09-1920). Bekend is dat ze vanaf ongeveer 1917 in Kolham gewoond hebben. Dus zijn waarschijnlijk Hilbrand en Fopke ook aan boord geboren. In het nieuwe huis aan de Langewijk zijn nog geboren Aaltje (*05-02-1923) en Wilhelmina (*28-10-1926). Wilhelmina is op 22 februari1933 op zesjarige leeftijd in Groningen overleden.

 

  Overlijdensadvertentie geplaatst in het Nieuwsblad van het Noorden

 

Hilbrand Scheiders was aan de Langewijk ook begonnen met het verkopen van brandstoffen. In de zomer was hij vaak met zijn schip op pad en tijdens minder drukke momenten was de kolenhandel en met name turf een leuke bijverdienste. Vele buurtgenoten werden voorzien van een wintervoorraad, toen werd over land nog gebruik gemaakt van paard en wagen.

Hilbrand was ook lid geworden van de Coöperatieve Landbouwvereniging Vooruitgang te Slochteren en Kolham, de leden waren overwegend landbouwers. De lidmaatschap leverde hem extra werk op bij de boeren die toen nog veel producten per schip moesten vervoeren, zoals aardappelen, bieten en stro naar de fabrieken, graan, kunstmest etc. Het schip waarmee hij vanaf 1903 had gewerkt werd te koop aangeboden in 1922.

  Het schip werd op 22 september 1922 te koop of te huur aangeboden in het Nieuwsblad van het Noorden

 

De familie had na 1922 nog twee andere boten met de namen “Luctor et Emergo” en “Vios”.  Zoon Jan was schipper op beide bovengenoemde boten. In 1929 was er dusdanig veel werk dat er een hulpje aan boord werd gevraagd.

  Advertentie in maart 1929 in het Dagblad van het Noorden

 

Brandstof en turf werd bij de klant in de weide omgeving verkocht, alles werd toen nog gedaan met paard en wagen. In 1923 en 1931 werd door Hilbrand nog een paard te koop en ter verkoop aangeboden in de krant.

 

  Te koop gevraagd 31-12-1923 in Nieuwsblad van het Noorden
  Ter verkoop aangeboden 12-09-1931 in Nieuwsblad van het Noorden

 

In 1928 liet Hilbrand een bergplaats bouwen voor opslag van brandstof en materiaal.

In 1942 nam Hilbrand het besluit om het wat rustiger aan te doen en besloot om het bedrijf te verkopen. De publieke verkoping zou plaats vinden in het café Scheltens in Froombosch.

  Advertentie 4 april 1942 in het Nieuwsblad van het Noorden

 

Zoon Jan wordt de nieuwe eigenaar en komt hier in 1943 wonen met zijn vrouw Janna en dochter Antje.

Hilbrand en Antje gaan 5 mei 1944 verhuizen naar Midwolda, maar komen na 5 maanden weer terug en gaan dan bij zoon Jan inwonen. Februari 1951 verhuizen ze definitief naar het Slochterveld. Hilbrand is in 1959 overleden, Jantje 5 jaar later. Laatste rustplaats is op het kerkhof bij de Nederlands Hervormde Kerk te Kolham.

Zoon Fopke (*1920) trouwde 19 mei 1942 te Slochteren met Gesiena Perdon (*12-11-1922) en ging inwonen bij zijn vader en moeder. Voor zijn huwelijk werkte hij reeds voor zijn vader als brandstoffenhandelaar.

Op 23 juni 1943 ging hij met zijn vrouw Gesiena aan de Hoofdweg wonen niet ver van zijn werk. Net als vele andere jongens uit Nederland moest hij in Duitsland werken. Op 30 november 1944 kreeg Gesiena een vreselijk bericht, haar man was overleden in Bremen en werd daar begraven. Bijna 10 jaar na de tragische gebeurtenis in Bremen werd Fopke herbegraven op het kerkhof te Kolham.

  Advertentie geplaatst in Het Nieuwblad van het Noorden

 

Zoon Jan (*1906) trouwde op 4 april 1930 met Janna Neinderts (*21-05-1908). Hij was voor zijn huwelijk schipper bij zijn vader.

Zijn vrouw Janna en hij hadden reeds besloten om samen op een schip te gaan werken en wonen en besloten een nieuw en iets grotere boot te kopen, het liefst een bolschip.

  Advertentie werd geplaatst op 1 maart 1930 in het Nieuwsblad van het Noorden

 

Bekend is dat ze gevaren hebben op “Vios” en “Luctor et Emergo”. Hun briefadres was Kolham E 574, is nu Langewijk 5. Thuishaven was waarschijnlijk de zwaaikom, eindpunt van het kanaal de Langewijk.

Zoals reeds eerder beschreven was zoon Jan de nieuwe eigenaar geworden en kwam hier wonen op 4 mei 1943.

In 1953 koopt Jan van De Coöperatieve Stoomdorschmachiene te Slochteren het naasthun gelegen huis gelegen stenen gebouw en zijn totale grond opervlakte werd dan 12.40 are.

Vier jaar later in april 1957 kocht Jan een huis aan de 2e Muggenbeeklaan voor f. 1800,-. Hetzelfde jaar werd het huis doorverkocht aan Geert Sikkens.

  April 1957 Nieuwblad van het Noorden

 

Door het vele werk kwam Willem Schuur (*08-01-1878) en zijn vrouw Ida Rijkens (*27-10-1880) hier inwonen op Langewijk 5 van 17 december 1946 tot 23 maart 1949.

Jan Schneiders kocht een perceel grond aan de Ruitendwarsstraat in Froombosch en liet hier een huis bouwen. Hij ging hier wonen in januari 1965.

Johannes (*08-12-1941), zoon van Jan trouwde op 11-12-1964 te Slochteren met Jacoba Snakenborg (*12-02-1943) en ging nog een maand bij zijn ouders inwonen. Johannes was chauffeur.

Op 29 januari 1966 werd dochter Annie geboren en zoon Jan 24-11-1968, beide zijn in Froombosch geboren.

In 1973 kochten Johannes en Jacoba het huis en schuren van Jan Schneiders (vader). Jacoba is op 2 juni 1992 overleden, ze is maar 49 jaar oud geworden.

In augustus 1993 is Johannes verhuisd naar Slochteren.

Zoon Jan (*24-11-1968) blijft hier wonen. Hij trouwde 3 september 1993 te Ermelo met Gesina Jacoba Hoeve (*12-01-1970 Zwolle).

Vanaf 1922 tot eind 1990 is het huis aan de Langewijk 5 eigendom geweest van verschillende generaties Schneiders.

 

1921-1944
Hilbrand Schneiders *24-11-1881 Slochteren
†19-03-1959 Groningen
Zoon van Geert Schneiders en Antje Smid
ꚙ 30-05-1903 Slochteren
Antje Mulder *01-12-1883 Slochteren
  †03-10-1964 Froombosch
Dochter van Jan Mulder en Trientje Wayer

 

Kinderen:
1. Geert, *18-11-1903 Kolham
2. Trientje, *28-04-1905 Slochteren
3. Jan, *04-10-1906 Kolham
4. Antje, *06-07-1909 Appingedam
5. Anniggien, *20-07-1911 Kolham
6. Grietje, *15-10-1917 Kolham
7. Hilbrand, *12-05-1919 Slochteren
8. Fopke, *07-09-1920 Slochteren †30-11-1944 Bremen
9. Aaltje, *05-02-1923 Kolham
10. Wilhelmina, *28-10-1926 Kolham †22-02-1933 Groningen

 

1942-1943 (inwonend)
Fopke Schneiders *07-09-1920 Slochteren
†30-11-1944 Bremen – herbegraven 19-10-1954 Kolham
Zoon van Hilbrand Schneiders en Antje Mulder
ꚙ 19-05-1942 Slochteren
Gesiena Perdon *12-11-1922 gem. Slochteren

 

Kinderen:
1. Hilbrand *15-11-1942

 

1943-1963
Jan Schneiders *04-10-1906 Kolham
Zoon van Hilbrand Schneiders en Antje Mulder
ꚙ 04-04-1930 Odoorn
Janna Neinderts *21-05-1908 Odoorn

 

Kinderen:
1. Antje, *17-03-1935 Kolham

 

1946-1949
Willem Schuur *08-01-1878 Kalkwijk
†16-01-1962 Slochteren
Zoon van Boele Schuur en Jantje Gankema
ꚙ 24-05-1902 Hoogezand
Ida Rijkens *27-10-1880
  Dochter van Hindrik Rijkens en Jacobje de Graag

 

1964-1993
Johannes Schneiders *08-12-1941 Odoorn
Zoon van Jan Schneiders en Janna Neinderts
ꚙ 11-12-1964 Slochteren
Jacoba Snakenborg *12-02-1943 Kolham
†02-06-1992

 

Kinderen:
1. Annie *29-01-1966 Froombosch
2. Jan *24-11-1968 Froombosch

 

1993-
Jan Schneiders *24-11-1968 Froombosch
Zoon van Johannes Schneiders en Jacoba Snakenborg
ꚙ 03-09-1993 Ermelo
Gesina Jacoba Hoeve *12-01-1970 Zwolle

 

Eigenaren
1922-1943 Hilbrand Schneiders schipper Slochteren
1943-1972 Jan Schneiders brandstofhandelaar Kolham
1972- Johannes Schneiders chauffeur Froombosch

 

Tussen 1920  en heden heeft het huis 3 verschillende huisnummers gehad:

 

1920 – 1927: E 469a
1927 – 1951: E 574
1951 – 1963: Langewijk 5, Kolham
1963-heden: Langewijk 5, Froombosch

 

2 Reacties

  1. Michel

    Ik heb nog 4 oude foto’s van dit huis, ooit gekregen van Bas die daar tot een paar jaar geleden woonde. Hij had het weer van eerdere bewoners.
    1 luchtfoto, 1 waar het schip en schipper op staan voor het huis en 2 van het huis zelf.

    • Peter

      Dank voor je reactie. Graag zouden we de foto’s willen gebruiken voor de website. Vind je dat goed?

Reageren is niet mogelijk

Thema door Anders Norén